هر سازمانی، بزرگ یا کوچک، از هرگونه سرمایهای برای عملیاتی کردن تجارت استفاده میکند. سرمایه شامل پول نقد، اشیا با ارزش و همچنین افرادی است که به منظور کسب درآمد برای یک تجارت و پیشبرد اهداف آن استفاده میشود. همه سازمانها و شرکتها یک بخش مشترک دارند آن هم منابع انسانی است. منابع انسانی برای توصیف افرادی که در یک شرکت یا سازمان کار میکنند و همچنین توصیف بخشی که مسئول مدیریت کلیه امور مربوط به کارمندان است استفاده میشود.
اصطلاح منابع انسانی برای اولین بار در دهه ۱۹۶۰ میلادی هنگامی که ارزش در روابط کاری جلب توجه میکرد و زمانی که مفاهیمی مانند انگیزه، رفتار سازمانی و ارزیابی انتخاب در انواع محیط کار شکل گرفت، مطرح شد. در واقع میتوان گفت که منابع انسانی به اشخاص یا کارمندانی گفته میشود که برای یک سازمان کار میکنند. با رفع نیازها در پیشبرد اهداف آن نقش مهمی ایفا میکنند.
مدیریت منابع انسانی چیست؟
مدیریت منابع انسانی یک اصطلاح کلی است که توسعه و مدیریت کارکنان درون سازمان را با هدف افزایش کارایی توصیف میکند. گاهی اوقات مدیریت پرسنل یا مدیریت استعداد نیز نامیده میشود که همه اینها به روند نظارت بر سرمایه انسانی (کارمندان) اشاره دارد. درواقع مدیریت منابع انسانی شامل توسعه و مدیریت برنامههایی است که برای افزایش کارایی یک سازمان یا شرکت طراحی شدهاند. مدیریت منابع انسانی شامل موارد زیر است:
رسیدگی به نگرانیها و مشکلات کارمندان فعلی: برخلاف مدیران شرکتهایی که بر کار روزمره کارمندان نظارت میکنند، بخشهای منابع انسانی با نگرانیهای کارمندان مانند مزایا، حقوق، برنامههای بازنشستگی و آموزش سروکار دارند. کار آنها همچنین ممکن است حل اختلافات بین کارمندان یا بین کارمندان و مدیران باشد.
استخدام کارمندان جدید: تیم مدیریت منابع انسانی کارمندان بالقوه را استخدام میکند و بر روند استخدام نظارت میکند همچنین جهت گیری و هدف جدید کارمندان را مشخص میکند.
مدیریت فرایند جدایی کارمندان: مدیریت منابع انسانی باید مجموعه مشخصی از وظایف را در صورت استعفا یا اخراج کارمندان انجام دهد. برای اطمینان از اینکه مراحل قانونی به اتمام رسیده است، باید مدارک را تکمیل کرده و حقوق و مزایای باقی مانده را پرداخت کند.
بهبود روحیه: تیمهای مؤثر منابع انسانی کارکنان شرکت را ترغیب میکنند تا بهترین تلاش خود را انجام دهند که به موفقیت کلی شرکت کمک میکند. کار آنها اغلب شامل پاداش دادن به کارمندان برای عملکرد خوب و ایجاد یک فضای کاری مثبت و پویا است.
مدیریت استراتژیک منابع انسانی
مدیریت استراتژیک منابع انسانی رویکردی است در جهت توسعه و اجرای استراتژیهای منابع انسانی در سازمانها که با استراتژیهای موجود در کسب و کار ترکیب شده و سازمان را قادر میسازد تا با سرعت بیشتری به سمت اهداف خود حرکت کند. به طور کلی میتوان گفت مدیریت استراتژیک منابع انسانی روندی است که طی آن برای رسیدن یک سازمان به اهدافش، نیازهای فعلی و آینده منابع انسانی برنامه ریزی و مدیریت میشود. در واقع مدیریت استراتژیک منابع انسانی به عنوان زنجیره بین مدیریت منابع انسانی و اهداف کلی یک سازمان میباشد. به عبارتی مدیریت استراتژیک منابع انسانی شامل استفاده از تکنیکهای مختلفی برای مدیریت منابع انسانی است که عبارتاند از:
فنون پرسنل مانند استخدام، ارتقا و پاداش دادن به کارکنان
تکنیکهای ساختاری مانند برنامه ریزی اهداف سازمانی
تکنیکهای فرهنگی مانند مدیریت و بررسی امور فرهنگی سازمان
و…
حسابداری منابع انسانی چیست؟
امروزه منابع انسانی، نقش بسیار مهمی را در توسعه سازمانها و شرکتها دارد. حسابداری منابع انسانی، به سنجش هزینهها و بررسی ارزش منابع انسانی سازمانها و شرکتها کمک میکند و مدیران را در تصمیمگیریهای مهم مربوط به کارکنان یاری میدهد. تعریف حسابداری منابع انسانی توسط کمیته حسابداری منابع انسانی اینگونه بیان میشود حسابداری منابع انسانی فرایند شناسایی، تشخیص و سنجش دادههای مربوط به منابع انسانی و ارائه گزارش آن به اشخاص ذینفع است.طبق این تعریف دو مفهوم استنباط میشود:
انسانها منابع با ارزشی برای هر سازمان و شرکتی هستند.
وجود اطلاعات جهت سرمایه گذاری بر روی منابع انسانی،
ضرورت استفاده از حسابداری منابع انسانی در عصر امروز انکارناپذیر است. با توجه به نیاز مدیریت به اطلاعات جهت تصمیمگیری، حسابداری منابع انسانی اطلاعاتی را فراهم میکند تا مدیران هر چه بهتر بتوانند از منابع انسانی تحت اختیار خود استفاده کنند. درواقع حسابداری منابع انسانی را میتوان تلفیقی از دو حوزه حسابداری و مدیریت منابع انسانی دانست که در آن مفاهیم و اصول حسابداری در محدوده مدیریت منابع انسانی به کار برده شده است. به عبارت دیگر حسابداری منابع انسانی، نوعی اندازه گیری است که میتواند کنترل دقیقی بر نحوه اداره افراد در سازمان داشته باشد. حسابداری منابع انسانی، کارکنان را قادر میسازد که در پیشبرد اهداف سازمان مشارکت کنند. در حقیقت، حسابداری منابع انسانی یک سیستم اطلاعاتی است که به مدیریت میگوید چه تغییراتی در طول زمان در منابع انسانی سازمان رخ داده است.
علاوه بر این به تصمیمگیری سهامداران و مدیریت کمک میکند. همچنین حسابداری منابع انسانی به سرمایه گذاری در نیروی انسانی و ارزش اقتصادی انسانها در سازمان میپردازد. حسابداری منابع انسانی در جایی که ارزش داراییهای انسانی به عنوان یک عامل مهم تلقی میشود، در تصمیمهای مهم سازمان، نقش مهمی را ایفا میکند. این نوع تصمیمها که در گذشته به صورت تجربی و با آزمون و خطا اتخاذ میشد امروزه به کمک حسابداری منابع انسانی مورد تجدید نظر اساسی قرار گرفته است و بر پایههای منطقی و علمی استوار شده است. ایده حسابداری منابع انسانی، به وسیله یک جامعه شناس آمریکایی به نام «رنسیس لیکرت» در اوایل دهه شصت مطرح شده است.
اهمیت حسابداری منابع انسانی
محققان حسابداری منابع انسانی، معتقدند که اگر نیروی انسانی را به عنوان یکی از شکلهای ثروت بپذیریم، دلیلی وجود ندارد که حسابداران به ارزیابی، ثبت و تجزیه و تحلیل تغییرات این ثروت نپردازند. در اقتصاد، هر منبع درآمد یک سرمایه تلقی میشود، ولی در حسابداری، سرمایه به دو دسته تقسیم میشود: سرمایه انسانی و سرمایه غیرانسانی. سرمایه غیر انسانی به عنوان دارایی شناخته شده و بنابراین در حسابها و دفاتر و در صورتهای مالی گزارش میشود، در حالی که سرمایه انسانی به طور کلی برای حسابداری ناشناخته است و هیچ جایگاهی در دفاتر و گزارشهای آنها ندارد.
با توجه به اهمیت روز افزون عامل انسانی در سازمانها و شرکتها به ویژه در زمینه ارائه خدمات تخصصی همچون مشاوره و برنامه ریزی، علاوه بر انجام وظایف عمومی بیش از هر زمان، لزوم وجود سیستم و ابزاری احساس میشود که زمینه لازم را جهت تعیین ارزش واقعی خدمات ارائه شده توسط عامل نیروی انسانی فراهم کند. مهمترین ابزار در دسترس سازمان در جهت رسیدن به این هدف و نیز تعیین دقیق ارزش خدمات ارائه شده در سازمان توسط نیروی انسانی و سیستم حسابداری منابع انسانی است.
برای شرکتهای فعال در بخشهای مختلف از جمله تولید، داراییهای اصلی ماشینآلات و دارایی های ثابت است اما برای یک شرکت فعال در بخش خدمات، داراییهای اصلی منابع انسانی آن است که به عنوان داراییهای نامشهود نیز شناخته میشود. برای شرکتهای بزرگ از جمله شرکتهای خدماتی، منابع انسانی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار میباشد زیرا منابع انسانی با سودآوری ارتباط مستقیم دارد. مفهوم حسابداری منابع انسانی در درجه اول برای بخش خدمات تعمیم داده شد و اکنون به قدری مورد توجه قرار گرفته است که در تمام بخشها از حسابداری منابع انسانی استفاده میکنند و هنگام انجام هرگونه تحلیل از شرکت، اهمیت زیادی به گزارشهای حاصل از حسابداری منابع انسانی داده میشود.
مزایای حسابداری منابع انسانی
در این قسمت به مزایای حسابداری منابع انسانی اشاره خواهیم کرد:
حسابداری منابع انسانی به سازمانها و شرکتها کمک میکند تا میزان سرمایه گذاری لازم در زمینه منابع انسانی و میزان بازدهی مورد انتظار از این سرمایه گذاری را به دست آورند.
به مدیران در جهت اتخاذ تصمیمهای مناسب در زمینه چگونگی تخصیص منابع انسانی، شناسایی و حفظ آنها کمک میکند که منجر به اثر بخشی هزینهها میشود.
به کنترل نیروی انسانی به عنوان دارایی کمک میکند همچنین به مدیران امکان اندازه گیری اثر بخشی نیروهای انسانی را میدهد.
نسبت سرمایه انسانی به سرمایه غیر انسانی طبق مفهوم حسابداری منابع انسانی محاسبه شده و مبنای بسیاری از محاسبات مالی قرار میگیرد.
حسابداری منابع انسانی مبنایی برای برنامه ریزی داراییهای فیزیکی در برابر منابع انسانی فراهم میکند.
حسابداری منابع انسانی اطلاعات ارزشمندی را به سرمایه گذاران علاقهمند به سرمایه گذاری بلند مدت در شرکتها ارائه میدهد.
اهداف حسابداری منابع انسانی کدام است؟
حسابداری منابع انسانی در سازمانها اهداف مهمی را دنبال میکند. بر اساس گفتههای فلم هولتز حسابداری منابع انسانی دارای دو هدف واحد است:
نشان دادن راه درست تفکر و تصمیمگیری به مدیران سازمان، تا بدانند که افراد و کارکنان سازمان، از منابع مهم و با ارزش هستند و تصمیمگیریهای مهم میبایست با درنظرگرفتن ارزش نیروی انسانی اتخاذ شود.
آماده کردن اطلاعات لازم به منظور اداره کارآمد نیروییهای انسانی توسط مدیران سازمان. حسابداری منابع انسانی اطلاعات لازم را در مورد ارزش افراد و بهای تمام شده و همچنین سایر اطلاعات مهم دیگر را برای سازمان آماده میکند و نقش مهمی در مدیریت و سازمان دهی نیروییهای انسانی ایفا میکند.
